ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ

Αποτελεί την κλινική ονομασία μιας ταχέως  αναπτυσσόμενης απώλειας της εγκεφαλικής λειτουργίας που οφείλεται σε διακοπή της παροχής αίματος σε ολόκληρο ή σε ένα μέρος του εγκεφάλου. Αυτό το φαινόμενο είναι δυνατόν να προκληθεί από θρόμβωση, εμβολισμό ή αιμορραγία.

ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗ

Διαδικασία που αναπτύσσεται σταδιακά. Κατά την εξέλιξη αυ­τής της διαδικασίας, η εσωτερική επιφάνεια των αρτηριών κα­λύπτεται από λιποειδείς ουσίες, όπως η χοληστερίνη. Αποτέ­λεσμα, δε, αυτής της εναποθέσεως αυτών των ουσιών, είναι η στένωση και η ουλοποίηση των αυλών, μέσα από τους οποίους ρέει το αίμα. Έτσι, κάποτε οι αρτηρίες μπορούν να αποφραχθούν τελείως. Αυτό (πλήρης απόφραξη των αρτηριών) συμβαίνει είτε εξαιτίας των μεγάλων ποσοτήτων των εναποθέσεων λιποειδών ουσιών, είτε επειδή θρόμβοι αίματος ενσφηνώνονται στο στενωμένο αγγείο. Μετά από την απόφραξη της αρτηρίας εμφανίζονται βλάβες στα τμήματα του σώματος που αιματώνονται από αυτή, π.χ. έμφρα­γμα του μυοκαρδίου (στεφανιαίες αρτηρίες). Τα περισσότερα άτομα έχουν αθηρωσκλήρωση σε ήπιο βαθμό. Έτσι, φτάνουν σε μεγάλη ηλικία, χωρίς να παρουσιάζουν ανά­λογα συμπτώματα. Αντίθετα, σε άλλα άτομα οι εναποθέσεις λιποειδών ουσιών και η στένωση, αναπτύσσονται γρήγορα — με συνέπεια την εμφά­νιση εμφράγματος σε όχι μεγάλη ηλικία. Υπάρχουν ωστόσο, αποδείξεις ότι τα περισσότερα άτομα ακό­μη και εκείνα που έχουν οικογενειακό ιστορικό καρδιακής νό­σου ή υψηλά επίπεδα χοληστερίνης, μπορούν να ελαττώσουν τον κίνδυνο προκλήσεως εμφράγματος του μυοκαρδίου, εάν κατορθώσουν να μειώσουν τη συγκέντρωση της χοληστερίνης στον ορό. Ο κίνδυνος εμφράγματος του μυοκαρδίου, μειώνεται, ακόμη με τη διακοπή του καπνίσματος και ιατρική παρακολούθηση για τον έλεγχο της υψηλής αρτηριακής πιέσεως και του σακχαρώδη διαβήτη.

ΓΛΥΚΟΖΗ ΑΙΜΑΤΟΣ

Αναφέρεται ως η ποσότητα σακχάρου στο αίμα. Μια ορισμένη ποσότητα σακχάρου  είναι απαραίτητη ανά πάσα στιγμή στο αίμα έτσι ώστε, με τη βοήθεια της ινσουλίνης, να δύναται να απορροφηθεί από τα κύτταρά μας επιτρέποντάς τους να λειτουργούν επαρκώς. Υπεργλυχαιμία αναφέρεται ως η αύξηση των επιπέδων της γλυκόζης  που δύναται να προκαλεί ένα σύμπτωμα του διαβήτη και είναι η πιο συχνή αιτία τύφλωσης, νεφρικής ανεπάρκειας και ακρωτηριασμών.

ΔΕΙΚΤΗΣ ΜΑΖΗΣ ΣΩΜΑΤΟΣ (ΒΜΙ)

Αναφέρεται  στην μέτρηση του ολικού σωματικού λίπους, βασισμένη στο ύψος και το βάρος. Παρέχει μια απλοϊκή αριθμητική μέτρηση-εκτίμηση αν ένα άτομο είναι «παχύ» ή «λεπτό», έτσι ώστε οι επαγγελματίες  της υγείας να μπορούν γρήγορα να εκτιμήσουν αντικειμενικά το πρόβλημα του να είναι κανείς υπέρβαρος ή λιποβαρής. Έτσι ΒΜΙ κάτω από 20 δείχνει ότι κάποιος είναι λιποβαρής, ΒΜΙ μεταξύ 20 και 25 φυσιολογικός, μεταξύ 25 και 30 υπέρβαρος και πάνω από 30 παχύσαρκος.

ΔΙΑΒΗΤΗΣ

Μια μεταβολική νόσος που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα γλυκόζης. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει επαρκής ινσουλίνη για να βοηθήσει την είσοδο της γλυκόζης μέσα στα κύτταρα παρέχοντας τους την ενέργεια που χρειάζονται για την λειτουργία τους. Ο διαβήτης είναι δυνατόν να οδηγήσει σε πολλές επιπλοκές που σχετίζονται με τη ροή του αίματος στο σώμα αποτελώντας την πρώτη αιτία τύφλωσης, νεφρικής ανεπάρκειας και ακρωτηριασμών. Ο διαβήτης τύπου 2 χαρακτηρίζεται από την αντίσταση στην ινσουλίνη και από έλλειμμα στην έκκριση της ινσουλίνης που οφείλεται σε εξάντληση των β-κυττάρων του παγκρέατος.

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

Είναι η μεταβολή του ποσού των λιπιδίων στο αίμα, που εκδηλώνεται ως αύξηση των τριγλυκεριδίων και της (κακής) LDL-χοληστερόλης και με μείωση των επιπέδων της (καλής) HDL-χοληστερόλης.

ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

Το έμφραγμα του μυοκαρδίου ορίζει την καρδιακή προσβολή. Ο όρος «έμφραγμα του μυοκαρδίου» εστιάζει στο μυοκάρδιο και στις επιπτώσεις της αιφνίδιας στέρησης της κυκλοφορίας του αίματος (και συνεπώς του οξυγόνου). Το κύριο αποτέλεσμα είναι η νέκρωση (ο θάνατος) του μυοκαρδιακού ιστού.

ΕΝΔΟΚΡΙΝΗΣ ΑΔΕΝΑΣ

Ο αδένας που συνθέτει και εκκρίνει μια ουσία, μια ορμόνη, άμεσα στο αίμα.

ΘΡΟΜΒΩΣΗ

Ο σχηματισμός θρόμβου μέσα στον αυλό του αγγείου που διακόπτει την αιματική ροή μέσω του κυκλοφορικού συστήματος. Ο θρόμβος αυτός είναι δυνατόν να αποκολληθεί και να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματος ως έμβολο οδηγώντας στην δημιουργία εμφράκτου.

ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ

Είναι η ορμόνη που εκκρίνεται από τα β-κύτταρα του παγκρέατος για να ρυθμίζει την πρόσληψη της γλυκόζης από τα κύτταρα του σώματος. Όταν το πάγκρεας παράγει μια ανεπαρκή ποσότητα ινσουλίνης ή όταν τα κύτταρα δεν αποκρίνονται σωστά σε αυτήν (αντίσταση στην ινσουλίνη), τα σάκχαρα που έχουμε προσλάβει με την τροφή, παραμένουν στην κυκλοφορία του αίματος, χωρίς να μπορούν να εισέλθουν στα κύτταρα για να τους παρέχουν την ενέργεια (το καύσιμο) που χρειάζονται για να λειτουργήσουν σωστά. Αυτό με τη σειρά του προκαλεί υπεργλυχαιμία, που σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο για μικρο- και μακρο-αγγειοπάθεια, που οδηγεί σε τύφλωση, νεφρική νόσο, ακρωτηριασμούς, έμφραγμα μυοκαρδίου και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.

ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ

Είναι νόσος που επηρεάζει την καρδιά και τα αγγεία. Ο όρος αυτός περικλείει την αρτηριοσκλήρυνση, την στεφανιαία νόσο, το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, την βαλβιδοπάθεια, την αρρυθμία, την καρδιακή ανεπάρκεια, την υπέρταση, την καταπληξία, την ενδοκαρδίτιδα, τις παθήσεις της αορτής και των κλάδων της, τις διαταραχές των περιφερικών αγγείων και τα συγγενή καρδιακά νοσήματα. 

ΚΑΡΔΙΑΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ / ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΜΥΟΙΚΑΡΔΙΟΥ

Προκαλείται από την αιφνίδια έμφραξη μιας αρτηρίας της καρδιάς από έναν θρόμβο που έχει ως αποτέλεσμα την βαθμιαία βλάβη του καρδιακού μυός που οφείλεται σε κυτταρικό θάνατο. Πρόκειται για μια επείγουσα κατάσταση που απαιτεί έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπιση ούτως ώστε να ελαχιστοποιηθεί η καρδιακή βλάβη.

ΚΑΡΔΙΟ- ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ

Ο «καρδιομεταβολικός κίνδυνος» είναι ένας νέος σχετικά όρος που προσδιορίζει καλύτερα τον συνολικό κίνδυνο που διατρέχει ένα άτομο να αναπτύξει καρδιαγγειακή νόσο και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ο κίνδυνος αυτός περιλαμβάνει και τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου όπως η ηλικία, το φύλο, το κάπνισμα, η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η υπερλιπιδαιμία, μαζί με τους νεώτερους παράγοντες κινδύνου όπως η κοιλιακή παχυσαρκία και η αντίσταση στην ινσουλίνη που αποτελούν την πιο διαδεδομένη μορφή του μεταβολικού συνδρόμου. Το μεταβολικό σύνδρομο συνεπώς είναι ένα από τα συστατικά του συνολικού καρδιομεταβολικού κινδύνου και οι δύο αυτοί όροι δεν είναι ισοδύναμοι.

ΚΟΙΛΙΑΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

Αναφέρεται σε ένα ειδικό τύπο παχυσαρκίας στην οποία λιποκύτταρα εντοπίζονται περιοχικά μέσα και γύρω από την κοιλιά. Αυτός ο τύπος παχυσαρκίας έχει αξιολογηθεί ως ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Ο πρακτικότερος και ευκολότερος τρόπος να εκτιμήσουμε την κοιλιακή παχυσαρκία είναι η μέτρηση της περιμέτρου μέσης. Οι κλινικές μελέτες δείχνουν ότι η περίμετρος μέσης προβλέπει τον κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη και καρδιαγγειακής νόσου, πέρα από τον ΒΜΙ. Άλλοι ορισμοί που περιγράφουν αυτόν τον τύπο παχυσαρκίας είναι: κεντρική παχυσαρκία και παχυσαρκία του ανώτερου σώματος

ΚΟΡΕΣΜΕΝΑ ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΑ

Λίπη, που συνήθως, στερεοποιούνται στη θερμοκρασία δωμα­τίου. Βρίσκονται σε ζωικά και σε, μερικά, φυτικά προϊόντα. Τα κορεσμένα λιπαρά οξέα τείνουν να αυξήσουν τα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα. Γι’ αυτό, πρέπει να αποφεύγονται. Οι τροφές που είναι πλούσιες σε κορεσμένα λιπαρά οξέα αναφέ­ρονται στους πίνακες που ακολουθούν.

ΛΕΠΤΙΝΗ

Μια ορμόνη που εκκρίνεται από τα κύτταρα του λιπώδους  ιστού και παίζει βασικό ρόλο στην ρύθμιση της πρόσληψης και της κατανάλωσης ενέργειας ελαττώνοντας την όρεξη και αυξάνοντας τον μεταβολισμό. 

ΛΙΠΙΔΙΑ

ΛΙΠΟΚΥΤΤΑΡΑ

Κύτταρα λίπους που περιέχουν σταγονίδια λίπους και συνθέτουν τον λιπώδη ιστό.

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ

Ένας χαλαρός συνδετικός ιστός αποτελούμενος από λιποκύτταρα που αμβλύνει και μονώνει το σώμα και παίζει ρόλο στην αποθήκευση ενέργειας ,για μελλοντική χρήση, υπό μορφή λίπους. Με την ανακάλυψη ορμονών όπως η λεπτίνη, ο λιπώδης ιστός σήμερα αναγνωρίζεται ότι λειτουργεί ως ένας ενδοκρινής αδένας που δύναται να εκκρίνει ορμόνες που επηρεάζουν πολλές λειτουργίες, μεταξύ των οποίων είναι η σεξουαλική ωρίμανση, η ρύθμιση της όρεξης και οι φλεγμονώδεις διεργασίες

ΜΑΚΡΟΦΑΓΑ

Ο τύπος των λευκών αιμοσφαιρίων ο οποίος παίζει ενεργό ρόλο στην άμυνα του οργανισμού απέναντι σε εσωτερικές και εξωτερικές επιθέσεις.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

Είναι ένα σύμπλεγμα παραγόντων κινδύνου που όταν συνυπάρχουν αυξάνουν τα επίπεδα κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Παρόλο που πολλά κλινικά εργαλεία έχουν προταθεί από διάφορους οργανισμούς, έτσι ώστε να ξεχωρίσουν τα άτομα που φαίνεται να έχουν μεταβολικό σύνδρομο, τα κριτήρια του μεταβολικού συνδρόμου είναι: 

• κοιλιακή παχυσαρκία

• αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία    

• αυξημένη αρτηριακή πίεση

• προφλεγμονώδης κατάσταση

• προθρομβωτική κατάσταση

• αντίσταση στην ινσουλίνη

• δυσλειτουργία του ενδοθηλίου

ΜΟΝΟΑΚΟΡΕΣΤΑ ΕΛΑΙΑ

Υγρά φυτικά έλαια — όπως το λάδι από ελιά. Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι μπορούν να είναι εξ' ίσου αποτελεσματικά στην ελάττωση των επιπέδων χοληστερόλης, όπως και τα πολυακόρεστα έλαια – αν και, μερικοί επιστήμο­νες, πιστεύουν, ότι, απαιτούνται περισσότερες αποδείξεις γι’ αυτό.

ΝΟΣΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΩΝ ΑΓΓΕΙΩΝ

Η νόσος των αγγείων που αιματώνουν την καρδιά (στεφανιαίες αρτηρίες).

ΟΡΜΟΝΗ

Χημικός αγγελιοφόρος που παράγεται από ενδοκρινείς αδένες μεταφέροντας ένα μήνυμα από το ένα κύτταρο στο άλλο.

ΠΑΝΔΗΜΙΑ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

Ορίζεται ως η υπέρβαση του σωματικού λίπους. Συνήθως προσδιορίζεται με ΒΜΙ ≥ 30 kg/m².

ΠΟΛΥΑΚΟΡΕΣΤΑ ΛΙΠΗ

Έλαια από φυτικά προϊόντα — όπως: σπόροι από sofflower, ηλιοτρόπιο, βαμβάκι, καλαμπόκι, κύαμο σόγιας — τα οποία εί­ναι, συνήθως, υγρά, σε θερμοκρασία δωματίου. Συντελούν στην ελάττωση των επιπέδων χοληστερίνης, βοη­θώντας τον οργανισμό ν' απαλλαγεί από την περίσσεια νεο-σχηματισθείσα χοληστερίνη.

ΤΡΙΓΛΥΚΕΡΙΔΙΑ

Ο τύπος των λιπιδίων που σχηματίζεται από ένα μόριο γλυκερόλης και τρία λιπαρά οξέα. Αποτελούν το κύριο συστατικό των ζωικών λιπών, των φυτικών λιπών και του λιπώδους ιστού.

ΥΔΡΟΓΩΝΟΜΕΝΑ ΛΙΠΗ

Λίπη και έλαια, που έχουν μετατραπεί, από τη φυσική, υγρή μορφή τους, σε περισσότερο στερεά μορφή (π.χ. η μαργαρίνη). Η υδρογόνωση, μπορεί να είναι μερική ή πλήρης. Συνιστάται η πλήρης αποφυγή των υδρογονωμένων ελαίων — γιατί μοιάζουν με τα κορεσμένα λιπαρά οξέα. Πολλές μορφές μαργαρίνης περιέχουν μερικώς υδρογονωμέ­να έλαια. Η λήψη αυτών των μορφών μαργαρίνης, επιτρέπεται μόνο για όσες περιέχουν διπλάσια ποσότητα πολυακόρεστων απ' ότι κορεσμένων λιπαρών οξέων.

ΥΠΕΡΤΑΣΗ

Ονομάζεται και υψηλή αρτηριακή πίεση, δηλαδή υψηλή τάση μέσα στις αρτηρίες. Αυτή η δύναμη ασκείται, από το αίμα που κυκλοφορεί, πάνω στο τοίχωμα των αρτηριών. Μια ορισμένη πίεση απαιτείται για να βοηθά το αίμα να κυκλοφορεί στο σώμα μεταφέροντας το απαραίτητο οξυγόνο και την απαραίτητη τροφή στα κύτταρα των ζωτικών οργάνων. Ωστόσο όταν τα αιμοφόρα αγγεία καθίστανται στενότερα ή όταν τα αρτηριακά τοιχώματα σκληραίνουν και γίνονται λιγότερο ελαστικά, το αίμα κυκλοφορεί με δυσχέρεια και έτσι εμφανίζεται η αρτηριακή υπέρταση. Κάποιος θεωρείται ότι έχει υψηλή αρτηριακή πίεση όταν η συστολική αρτηριακή πίεση είναι 140 mmHg ή και περισσότερο και η διαστολική πίεση το είναι μεγαλύτερη ή ίση με 90 mmHg (το γνωστό μας 140/90). Στην περίπτωση που το άτομο πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη η αρτηριακή του πίεση θεωρείται υψηλή πάνω από το 130/80. Η αρτηριακή υπέρταση είναι επικίνδυνη. Η καρδιά, ως αντλία, αναγκάζεται να εργασθεί σκληρότερα για να μεταφέρει σε όλους τους ιστούς και τα όργανα του σώματος. Η υπέρταση αποτελεί μείζονα παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο και αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο.

ΦΛΕΓΜΟΝΗ

Αποτελεί την βιολογική απόκριση των αγγειακών ιστών σε επιβλαβή σήματα

ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ

Η χοληστερίνη, στον οργανισμό, προέρχεται από δυο οδούς: Την ενδογενή βιοσύνθεση των μικρών ποσοτήτων που χρειά­ζονται και την εξωγενή πρόσληψη απ' τις τροφές ζωικής προέλευσης, όπως κρέας, πουλερικά, θαλασσινά, γαλακτοκομικά προϊόντα, κρόκος αυγών κλπ.

C-ΑΝΤΙΔΡΩΣΑ ΠΡΩΤΕΙΝΗ (CRP)

Είναι γνωστός δείκτης φλεγμονής στο σώμα. Είναι πρωτεΐνη του πλάσματος που παράγεται στο ήπαρ και τα επίπεδά της αυξάνουν δραματικά κατά την διάρκεια φλεγμονωδών διεργασιών.

HDL

Το κλάσμα της χοληστερόλης που αφορά την λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας που ονομάζεται και «καλή χοληστερίνη». Αποτελεί μια τάξη λιποπρωτεϊνών που μεταφέρουν την χοληστερόλη από τους ιστούς στο ήπαρ, ανακόπτοντας έτσι τον σχηματισμό πλακών στις αρτηρίες που οδηγεί σε αρτηριοσκλήρυνση. Είναι γνωστό ότι τα υψηλά επίπεδα HDL-χοληστερόλης προστατεύουν από καρδιαγγειακή νόσο.

LDL

Ονομάζεται επίσης και «κακή χοληστερίνη». Είναι μια τάξη λιποπρωτεϊνών που μεταφέρει την χοληστερόλη από το ήπαρ προς στους ιστούς, κυρίως προς τις αρτηρίες. Τα υψηλά επίπεδα της LDL-χοληστερόλης σχετίζονται με υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Τα μικρά σωματίδια της LDL, (που είναι ιδιαίτερα αθηρογόνα), σχετίζονται με ταχύτερη εξέλιξη της αθηροσκλήρωσης και με σοβαρότερα καρδιαγγειακά συμβάματα.